NATIONALE HELPDESK VOOR VRAGEN EN MELDINGEN OVER FRAUDE.

Onze helpdesk zit klaar op werkdagen tussen 9.00 en 17.00 uur. Op woensdag vanaf 12.00 uur.
09 okt 2013

Teeven: gezamenlijk fraude-aanpak versterken

Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie) sprak tijdens het 10-jarig jubileum van SafCin, de moederorganisatie van de Fraudehelpdesk.

“Dames en heren,

U hebt er deze middag al een intensief programma opzitten, hier op dit fraaie kasteel De Wittenburg – ook wel genoemd “de chicste businessclub” in Nederland. Of het daarom ook meteen de meest geschikte locatie is voor een congres over de aanpak van Financieel-Economische Criminaliteit, durf ik, als oud-FIOD-man, niet te zeggen… Wat ik wél weet, is dat het een heel feestelijke locatie is – en feest is het tenslotte: we vieren vandaag de tiende verjaardag van SafeCin, de Stichting Financieel Economische Criminaliteit in Nederland!

Graag wil ik dan ook mijn welgemeende felicitaties overbrengen aan alle collega’s van SafeCin – en in het bijzonder aan Fleur van Eck, directeur én oprichter van de Stichting en na al die jaren nog steeds even gepassioneerd aan de weg timmerend voor haar geesteskind.

Over de geschiedenis van SafeCin heeft Fleur u vanmiddag al uitgebreid bijgepraat. Dat hoef ik dan ook niet nog eens dunnetjes over te doen. Wél wil ik SafeCin op deze plaats complimenteren met die twee fraaie dochters, die ze de afgelopen jaren tot wasdom heeft gebracht: het Steunpunt Acquisitiefraude en de Fraudehelpdesk! Beide ontsproten aan een vruchtbare samenwerking tussen bedrijfsleven en overheid.

Zo is het Steunpunt Acquisitiefraude inmiddels een niet meer weg te denken begrip. Het is het meldpunt voor bedrijven en organisaties die te maken krijgen met fraude of misleiding, waar het gaat om advertentiecontracten, vermeldingen op websites of in internetgidsen, spooknota’s en noem al die ellende maar op. Daarbij gaat het allang niet meer om “handige jongens” á la Jacobse en Van Es – u kent ze vast nog wel, die onvergetelijke typetjes van Van Kooten en De Bie. Nee, daar zitten vaak “professionele”- als je dat zo mag zeggen – internationaal opererende criminele organisaties achter. Daar past dan ook een “professioneel” antwoord op. Het is dan ook goed dat gedupeerde ondernemers bij het Steunpunt Acquisitiefraude terecht kunnen voor een gedegen advies en juridische hulp.

Ook de Fraudehelpdesk heeft zich in korte tijd al onmisbaar weten te maken. Via goede voorlichting over trends en nieuwe verschijningsvormen van fraude, weet ze te voorkomen dat burgers en bedrijven ten prooi vallen aan fraudeurs. En wie onverhoopt toch slachtoffer wordt van enige vorm van fraude, wordt door de Helpdesk snel en professioneel doorverwezen naar de instantie die hen het beste kan helpen. Door al die vragen en meldingen die binnenkomen te bundelen en te analyseren, waar mogelijk verbanden te leggen en de informatie te verrijken, is de Fraudehelpdesk tevens uitgegroeid tot een kennisbank van onschatbare waarde. Kennis die ons in staat stelt om heel gericht beleid te ontwikkelen, zowel waar het gaat om het voorkomen van fraudevormen, als om de bestrijding ervan.

Over die bestrijding van fraude, dames en heren, valt nog wel het een en ander op te merken. Fraude blijkt, in al z’n verschijningsvormen, een hardnekkig en zelfs nog steeds groeiend probleem. Willen we de fraude daadwerkelijk terugdringen, dan zullen we met z’n allen nog een stapje harder moeten lopen. Met z’n allen, zeg ik nadrukkelijk. Dat is niet een zaak voor politie en justitie alleen. Als je kijkt waar de grootste successen worden geboekt bij het terugdringen van de criminaliteit, dan zie je dat dat altijd gebeurt met behulp van een geïntegreerde aanpak – een aanpak waarbij alle betrokken partners, ieder vanuit zijn eigen invalshoek en met gebruikmaking van zijn eigen expertise, een bijdrage levert.

Bij fraude, dames en heren, is dat niet anders. Daarom doe ik, in deze Week van de Veiligheid, een oproep aan mijn collega’s bij de ministeries van SZW, EZ, VWS, BZK en OCW – en zoals ik heb gezien, bent u hier vandaag goed vertegenwoordigd: laten we gezamenlijk de fraude-aanpak versterken!

Dat kan uiteraard op verschillende manieren, maar ik zie hier twee hoofdlijnen, die we gezamenlijk nader kunnen uitwerken:

– In de eerste plaats: maak regelgeving fraudebestendig! Laten we bij het ontwikkelen van wet- en regelgeving – op welk terrein dan ook – van begin af aan ook al goed kijken naar mogelijke fraudegevoeligheid. Dat kan in de praktijk al een hoop ellende schelen!
– Ten tweede: zorg dat toezicht en handhaving goed op orde zijn! Want wat je in de preventieve sfeer ook verzint: er zal altijd een harde kern overblijven van stelselmatige, of zelfs beroepsmatige fraudeurs, dit toch – willens en wetens – de regels overtreedt om er financieel beter van te worden. In die gevallen moet de overheid duidelijk en liefst eenduidig optreden: misbruik, oneigenlijk gebruik en fraude worden niet getolereerd. Er volgt dan onherroepelijk een stevige reactie: bestuursrechtelijk, civielrechtelijke of strafrechtelijk.

En – wellicht ten overvloede -: als ik spreek over een gezamenlijke aanpak, dan bedoel ik: óók met bijdragen van private partijen. Want ook dat blijkt vaak een cruciale voorwaarde voor een succesvolle aanpak. Zelf vind ik het project acquisitiefraude, waar SafeCin in participeert, een prachtig voorbeeld van hoe publieke en private partners elkaar kunnen versterken – om zo te komen tot een aanpak die ook echt effectief is!

Dames en heren, u hebt daarstraks, voordat ik hier kwam, een indrukwekkende film gezien over slachtoffers van verschillende vormen van fraude: beleggingsfraude, acquisitiefraude, identiteitsfraude, relatiefraude… – noem maar op.

In een aantal gevallen kun je denken: hoe is het mogelijk dat iemand daar in trapt…? Maar dat is achteraf gepraat. Het gaat om aangrijpende, schrijnende verhalen. De mensen die het aangaat, hebben vaak veel verloren. Niet alleen geld – soms zelfs heel veel geld – maar ook het vertrouwen in de medemens, en soms ook in de overheid, in de rechtstaat zelfs.

Het is van groot belang, dat dit vertrouwen wordt hersteld. Dat kan, als we de slachtoffers van fraude een luisterend oor bieden en hen helpen de draad van hun leven weer op te pakken. In dat proces spelen uiteraard familie en vrienden een belangrijke rol. En – ik stipte het al aan – ook de Fraudehelpdesk kan op dat punt veel voor de slachtoffers betekenen. Maar ook de overheid heeft in dit geheel een essentiële, meerledige taak:

– Slachtoffers van fraude erkennen en hen ook als zodanig bejegenen
– Passende slachtofferzorg bieden
– De fraudeurs opsporen en vervolgen
– Hen in de rechtszaal verantwoording laten afleggen ten overstaan van het slachtoffer en de samenleving
– Hen op gepaste wijze straffen en de schade laten vergoeden die het slachtoffer heeft geleden

Door dit alles kan de overheid een belangrijke bijdrage leveren aan het herstel van het vertrouwen bij het slachtoffer.

Voor de Fraudehelpdesk zie ik een belangrijke rol waar het gaat om het voorkomen van slachtofferschap – óók van herhaald slachtofferschap. Door burgers en ondernemers te voorzien van gedegen informatie over fraudeurs, de verschillende verschijningsvormen en hun werkwijzen, maakt de Fraudehelpdesk mensen weerbaarder. Dat maakt hen hopelijk minder vatbaar voor de gewiekste trucjes waarmee fraudeurs hen proberen voor hun karretje te spannen. Want al mag er wellicht veel waarheid schuilen in de beroemde uitspraak van de Romeinse auteur Petronius: ‘De wereld wil bedrogen worden’, dat wil nog niet zeggen dat we ons zouden moeten neerleggen bij zijn conclusie: ‘láát haar dus bedrogen worden’.

We moeten voorkomen dat fraudeurs slachtoffers maken. En daar waar burgers of bedrijven – onverhoopt – tóch slachtoffer worden, moeten we hen zo goed mogelijk helpen. Op beide onderdelen verricht SafeCin heel goed werk – al tien jaar lang. Ik zou zeggen: ga hier vooral mee door! En op naar het volgende jubileum!”